×

สมาคมธรณีวิทยาแห่งประเทศไทย > บทความทางวิชาการ > เพชรพังงา

เพชรพังงา

ใน “37 ปี ที่อยู่กับหิน” ได้พูดเกี่ยวกับเรื่องเพชร ไว้2ตอน คือตอนที่13 เพชรราหู และตอนที่14 เพชรพญานาค ทั้ง 2 ชนิดเป็นเพชรที่เกิดจากความเชื่อไม่ใช่เพชรแท้  แต่จะมีใครบ้างที่รู้ว่าในเมืองไทยก็มีแหล่งเพชร ที่เป็นเพชรแท้ เกิดตามธรรมชาติ ผ่านการพิสูจน์ตรวจสอบจากหลายสถาบันทั้งในและต่างประเทศ  มีการซื้อขายกันในตลาดอัญมณีด้วยราคาที่สูงมากเพราะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่เหมือนเพชรที่ใดในโลก มีชื่อเรียกในวงการค้าเพชรว่า “เพชรพังงา”

ระหว่างปี พ.ศ.2500 -2525 เป็นยุครุ่งเรืองของการอุตสาหกรรมเหมืองแร่แท้จริง รายได้หลักของประเทศ อันดับ1 – 3   สลับกันระหว่าง ดีบุก ข้าวและ ยางพารา เศรษฐกิจไทยเจริญรุ่งเรืองขึ้นมาได้เพราะมีการทำเหมืองแร่ จนมีคำขวัญพูดกันติดปากว่า “ผู้ใดทำเหมือง ผู้นั้นช่วยชาติ”      บริเวณที่มีการทำเหมืองแร่ดีบุกมากที่สุดอยู่ที่ จังหวัดภูเก็ต พังงา และระนอง มีการทำเหมืองทั้งบนบกและในทะเล ข่าวการพบเพชรอยู่ร่วมกับแร่ดีบุกกระจายอยู่ในวงแคบ เริ่มมีร้านรับซื้อเพชรที่บ้านน้ำเค็ม อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา แต่แล้วในปี พ.ศ. 2526 เกิดวิกฤตราคาแร่ดีบุกตกต่ำทำให้เหมืองแร่ดีบุกต้องหยุดกิจการ ธุรกิจเพชรพังงาที่บ้านน้ำเค็มก็เลือนหายไปด้วยเช่นกัน

ปี พ.ศ. 2536 ประเทศไทย ประกาศเชิญชวนผู้สนใจทั้งไทยและต่างประเทศเข้ามาสำรวจและทำเหมืองเพชร ในพื้นที่จังหวดพังงา แต่ไม่มีผู้สนใจเลยแม้แต่รายเดียว คงเป็นเพราะเรามีข้อมูลเบื้องต้นน้อยมากเนื่องจากไม่เคยมีการศึกษาวิจัยอย่างจริงจัง มีเพียงการแสดงตัวอย่างเพชรที่พบและการตั้งสมมติฐานการกำเนิดเพชรพังงาไว้ 2  แบบ

1.  มีหินแม่ เช่น คิมเบอร์ไลด์ หรือแลมโพรไอต์นำเพชรมาจากใต้โลกขึ้นมาผิวโลก ต่อมาถูกกระบวนการกัดกร่อน ทำให้หินแม่ผุพังไปหมด ส่วนเพชรทนต่อการกัดกร่อนหลุดออกมาสะสมตัวในชั้นกะสะร่วมกับแร่ดีบุกที่หลุดออกมาจากหินแกรนิต
2. เป็นเม็ดกรวดสะสมอยู่ในหินโคลนปนกรวดที่สะสมตัวเมื่อ300ล้านปีที่ผ่านมา เป็นช่วงเวลาที่โลกอยู่ในยุคน้ำแข็งและแผ่นดินไทยอยู่บริเวณซีกโลกใต้ใกล้กับทวีปออสเตรเลีย เพชรและก้อนกรวดหลายชนิดถูกพามาโดยธารน้ำแข็งล่องลอยไปในทะเล เมื่อน้ำแข็งละลายเพชรและกรวดจึงหล่นลงไปทับถมอยู่ในชั้นโคลนทะเล กลายเป็นหินโคลนปนกรวด

ปีพ ศ.2542 มีโอกาสพานักธรณีวิทยาของบริษัทแฮรอต ไปสำรวจธรณีวิทยาในพื้นที่พังงา ภูเก็ต ได้พาไปซื้อเพชรพังงาเกรดอุตสาหกรรม เอามาทำอัญมณีไม่ได้ ขนาดใหญ่กว่าเม็ดถั่วเขียวเล็กน้อย ก่อนหน้านั้น เคยซื้อเม็ดละ 200 บาท แต่ชาวบ้านขายให้แฮรอตเม็ดละ 1พันบาท 8เม็ด 8พันบาท ขาดตัว ผมไม่ท้วงติงใดๆ เพราะถือเป็นการกระจายรายได้ แฮรอตเอาไปศึกษาเชิงลึกแล้วแจ้งมาว่า เพชรพังงามีความสัมพันธ์โดยตรงกับหินคิมเบอร์ไลต์ หรือ แลมโพรไอต์  แปลกใจเล็กน้อยสำหรับหินคิมเบอร์ไลต์ เพราะว่าเราเดินเกือบจะทุกตารางกิโลเมตร ไม่เคยเจอหินคิมเบอร์ไลต์เลย แต่อาจหลงหูหลงตาได้เพราะหินชนิดนี้ผุพังง่ายกลายเป็นที่ราบหรือหนองบึง อีกทั้งตามทฤษฎีและรายงานวิจัยที่ผ่านมา หินคิมเบอร์ไลต์ที่ให้เพชรมักมีอายุเกิน พันล้านปี แต่ธรณีวิทยาประเทศไทยไม่น่ามีหินอายุมากเท่านั้น เนื่องจากเป็นแอ่งสะสมตะกอนที่ค่อยๆเคลื่อนตัวจากซีกโลกใต้มาซีกโลกเหนือ หินที่มีอายุระดับพันล้านปีน่าจะถูกแปรสภาพไปหมดแล้ว แต่ถ้าเป็นหินแลมโพรไอต์อาจเป็นไปได้  สภาพธรณีวิทยาอาจใกล้เคียงกับแหล่งเพชรเมืองอาร์ไก ออสเตรเลีย ที่ปัจจุบันคือแหล่งเพชรที่ใหญ่ที่สุดในโลก ดังนั้น เป้าหมายน่าจะเป็นหินแลมโพรไอต์ที่แทรกดันอยู่ในหินแกรนิต จำได้ว่าเคยขึ้นไปเหมืองนกฮูก เขากระทะคว่ำ อำเภอกะปง จังหวัดพังงา พบหินที่ไม่คุ้นเคยแทรกดันอยู่ในหินแกรนิตที่ให้แร่ดีบุกอยู่หลายแนว แต่ขณะนั้น ความสนใจมุ่งไปที่แร่ดีบุก จึงละเลยหินชนิดอื่น เมื่อเอาแผนที่มากางดูตำแหน่งที่มีรายงานการพบเพชร พบว่าส่วนใหญ่สามารถเชื่อมโยงกับเขากระทะคว่ำได้ หมายความว่าถ้าแหล่งเพชรเริ่มต้นอยู่ที่เขากระทะคว่ำ เมื่อถูกกัดกร่อนและพัดพาลงจากภูเขา เพชรสามารถูกพัดพาไปสะสมที่อ่าวพังงา และบ้านน้ำเค็มได้ ยกเว้นเพชรที่เจอร่วมกับดีบุก ที่อำเภอกระทู้ จังหวัดภูเก็ต  ถ้าแฮรอตสนใจสำรวจต่อ เราก็มีพื้นที่เป้าหมายให้ทำงาน แต่เขาก็ล้มเลิกโครงการเสียก่อน น่าเสียดายจริงๆ จนบัดนี้จึงยังไม่รู้ชัดว่าเพชรพังงาเกิดแบบใดแน่

ปัจจุบันเป็นยุคของ “ผู้ใดทำเหมือง ผู้นั้นทำลายชาติ” อีกทั้งพื้นที่ศักยภาพแหล่งเพชรล้วนเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่สร้างรายได้มหาศาลให้กับประเทศ เหมืองเพชรของไทยคงไม่เกิดขึ้นแน่นอนในระยะเวลา 50 ปี บทความนี้ต้องการบันทึกให้อนุชนรุ่นหลังได้รับรู้ เผื่อว่าอีก100ปีข้างหน้า ประเทศไทยต้องการมีเหมืองเพชร จะได้มีพื้นที่เริ่มต้นในการทำงาน

เลิศสิน รักษาสกุลวงศ์
14 กรกฎาคม 2565

แผนที่ธรณีวิทยา จังหวัดพังงา ภูเก็ต และพืนที่ศักยภาพแหล่งเพชร

หินโคลนปนกรวด เกาะเฮ ภูเก็ต

โครงสร้างหินแบบ  dropstone ที่เกิดจากกรวดใน iceberg หล่นลงมาสะสมตัวร่วมกับโคลนทะเล

คำเตือน

– บทความนี้ นำมาจากแนวคิดนักวิชาการที่มีการนำเสนอผ่านสื่อที่น่าสนใจ นำมารวบรวมเพื่อใช้ประกอบในการศึกษาด้านธรณีวิทยา และใช้แลกเปลี่ยนแนวคิดเพื่อเรียนรู้ในงานด้านธรณีวิทยา (Geology) ไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงหรือประกอบในทางกฏหมายได้ โปรดตรวจสอบความถูกต้องกับแหล่งที่มาข้อมูลอีกครั้ง

 

อ่านย้อนหลัง
บทความ “37 ปีที่อยู่กับหิน”
โดยเลิศสิน รักษาสกุลวงศ์

1. เกริ่นนำ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/960688604493912/
2. ชีวิตที่หักเห https://www.facebook.com/100016583436018/posts/960688897827216/
3. อาถรรพ์แห่งพงไพรในลำน้ำปาย https://www.facebook.com/100016583436018/posts/961323497763756/
4. คาถาห้ามฝน https://www.facebook.com/100016583436018/posts/961909391038500/
5. แคล้วคลาดเพราะเชื่อฟัง https://www.facebook.com/100016583436018/posts/962491917646914/
6. รอดเพราะแหวนรุ่น https://www.facebook.com/100016583436018/posts/963102787585827/
7. สองผู้ยิ่งใหญ่แห่งคลองแสง https://www.facebook.com/100016583436018/posts/963806387515467/
8. เก่งหรือจะสู้ฟ้าลิขิต https://www.facebook.com/100016583436018/posts/964384590790980/
9. หลงกล สว ตากาล้อค https://www.facebook.com/100016583436018/posts/964390390790400/
10. วังเวียงเมื่อวันวานกับงานธรณีสุดหิน https://www.facebook.com/100016583436018/posts/964987934063979/
11. ภูเขาไฟโทบาต้นกำเนิดหินศักดิ์สิทธิ์ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/965616280667811/
12. รอดตายเพราะกรมทรัพย์ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/966230790606360/
13. เพชรราหู https://www.facebook.com/100016583436018/posts/966865433876229/
14. เพชรพญานาค https://www.facebook.com/100016583436018/posts/967470740482365/
15. สารเคมีตรวจสอบความศักดิ์สิทธิ์ของหิน https://www.facebook.com/100016583436018/posts/967470740482365/
16. ประวัติรอยตีนไดโนเสาร์ท่าอุเทนที่ไม่เคยถูกบันทึก https://www.facebook.com/100016583436018/posts/968678040361635/
บทส่งท้าย https://www.facebook.com/100016583436018/posts/968679353694837/
17. เหล็กน้ำพี้ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/970508003511972/
18. ตามล่าหา นาค กระสวยน้ำว้า https://www.facebook.com/100016583436018/posts/971114486784657/
19. จากพื้นบ้านร้อนสู่ภูเขาไฟระเบิด https://www.facebook.com/100016583436018/posts/971715150057924/
20. หินติดไฟ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/972364086659697/
21. ทุ่งใหญ่ในดงโจร https://www.facebook.com/100016583436018/posts/972991836596922/
22. โอกาสในวิกฤติพายุเกย์ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/973614293201343/
23. กำเนิดหินเกล็ดพญานาคแห่งถ้ำนาคา https://www.facebook.com/100016583436018/posts/974239686472137/
24. เกลือไทยเกลือลาวในเตาขนมครกเดียวกัน https://www.facebook.com/100016583436018/posts/974873929742046/
25. โคลนพุ โคลนพอกหน้า สปาร์โคลน https://www.facebook.com/100016583436018/posts/975517166344389/
26. โลกจะร้อนหรือเย็นกันแน่ (1 )https://www.facebook.com/100016583436018/posts/976178159611623/
27. โลกจะร้อนหรือเย็นกันแน่ (2) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/976850996211006/
28. โลกจะร้อนหรือเย็นกันแน่ (3) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/977457912816981/
29. ฤากรุงเทพจะจมทะเล (1) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/978060292756743/
30. ฤากรุงเทพจะจมทะเล (2) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/978691369360302/
31. เผชิญภัยแผ่นดินไหว https://www.facebook.com/100016583436018/posts/979295879299851/
32. ทรัพย์ในดินถิ่นกระเหรี่ยงคอยาว (1) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/981065232456249/
33. ทรัพย์ในดินถิ่นกระเหรี่ยงคอยาว (2) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/981705955725510/
34. เขาศูนย์ในความทรงจำ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/982401612322611/
35. ธรณีวิทยาไร้พรมแดน https://www.facebook.com/100016583436018/posts/983633075532798/
36. ธรณีวิทยาไร้พรมแดน (2) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/984413785454727/
37. ธรณีวิทยาไร้พรมแดน (3) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/985130652049707/
38. ธรณีวิทยาไร้พรมแดน (ตอนอวสาน) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/985770928652346/
39. บั้งไฟพญานาค ในมุมมองนักธรณีวิทยา (1) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/989758601586912/
40. บั้งไฟพญานาค ในมุมมองนักธรณีวิทยา (2) https://www.facebook.com/100016583436018/posts/990333841529388/
41. ความลับ 40 ปีของพี่แฉะ https://www.facebook.com/100016583436018/posts/996639770898795/
42. ธรณีนี่นี้ เป็นพยาน https://www.facebook.com/100016583436018/posts/997892084106897/
43. เกือบได้เป็นเจ้าหนี้รัฐบาลกีวี https://www.facebook.com/100016583436018/posts/999050907324348/
44. พาไดโนเสาร์เข้าห้าง https://www.facebook.com/100016583436018/posts/1000817643814341/
45. เกาะพีพีที่เคยสัมผัส https://www.facebook.com/100016583436018/posts/1002728783623227/
46. เขาหินปูนปีนยาก https://www.facebook.com/100016583436018/posts/1153864101843027/
47. แร่แคลไซต์กลางทุ่งนา https://www.facebook.com/100016583436018/posts/1158011881428249/
48. เพชรพังงา https://www.facebook.com/100016583436018/posts/1160732727822831/
เพิ่มเติม เพชรพังงา https://www.facebook.com/100016583436018/posts/1161987587697345/
49. จ้นมะขามช่วยชีวิต https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1165919953970775&id=100016583436018
50. สึนามิไทย เจ็บแล้วต้องรู้จัก (1) https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1195864754309628&id=100016583436018

Follow us!